المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
483
مروج الذهب ( فارسى )
كردان از نسل ايشان آمده و تيرهها شدهاند آنچه درباره خبر ضحاك بگفتيم بنزد ايرانيان و مورخان كهنه و نو مورد انكار نيست . ايرانيان درباره اخبار ضحاك با ابليس حكايتهاى عجيب دارند كه در كتابهايشان هست . به پندار ايرانيان طهمورث كه ضمن سخن از ملوك طبقه اول ايران از او سخن داشتهايم نوح پيمبر عليه السلام است . معنى درفش بپارسى پهلوى كه زبان قديم است پرچم و بيرق و علم است . سابقاً بسيارى از اخبار قبايل ترك را گفتهايم . جمعى بخطا پنداشتهاند كه قوم ترك از فرزندان طوج پسر فريدون بودهاند و اين نادرست است زيرا فريدون ، طوج را بر تركان و سلم را بر روميان حكومت داد . اگر تركان فرزند طوج بودند چگونه وى را حكومت ايشان داد ؟ اين سخن معلوم ميدارد كه تركان فرزندان طوج پسر فريدون نيستند بلكه طوج ميان تركان اعقاب معروف دارد و غالب طوايف ترك از مردم تبتاند و آنها نيز از قوم حميرند چنان كه از پيش گفتهايم كه يكى از تبعان آنان را در تبت گماشت . آنچه درباره كردان گفتيم بنزد كسان معروفست ولى در خصوص نسب آنها صحيح اينست كه از فرزندان ربيعة بن نزار بودهاند يك طايفهء كرد بنام شوهجان كه در قلمرو ما بين كوفه و بصره بسرزمين دينور و همدان بسر ميبردند ميان خودشان اختلاف ندارند كه از فرزندان ربيعة بن نزار بن معد بودهاند و طايفه ماجردان كه از كنگور آذربايجانند و طايفه هلبانيه و سراة و طوايف شادنجان و لزبه و مادنجان و مزدنكان و بارسان و خاليه و جابارقيه و جاوانيه و مستكان كه در ولايت جبال بسر مىبرند و طايفه ديالمه و ديگران كه در شامند بطوريكه معروفست همگى از مضر بن نزارند طايفه يعقوبى و جورقان مسيحى نيز از اين جملهاند كه در ولايت ما بين موصل و كوه جودى اقامت دارند . بعضى كردان عقيده خوارج دارند و از عثمان و على رضى الله عنهما بيزارى ميجويند .